Co działa na kobiety? Przegląd badań

8911

W pigułce: Badania najmocniej wspierają cechy, na które masz wpływ: życzliwość wobec partnerki, prestiż zbudowany na kompetencjach i poczucie humoru. Słynne efekty czerwonego koloru czy zapachu okazały się przy replikacjach słabe, a deklaracje z ankiet słabo przewidują realne wybory.

  • Buss (1989, 33 kraje) i replikacja z 2020 r. (45 krajów): kobiety deklarują większą wagę perspektyw finansowych niż mężczyźni, ale to różnica w deklaracjach, a nie ranking cech.
  • Na speed datingu deklarowane ideały nie przewidziały, kto komu się spodobał (Eastwick i Finkel, 2008).
  • Kobiety wolą mężczyzn o wysokim prestiżu niż dominujących (Snyder i wsp., 2008), a altruizm podnosi ocenę zwłaszcza przy związku na stałe.
  • Humor działa jako sygnał inteligencji (Greengross i Miller, 2011).
  • Efekt czerwonego koloru w replikacji z 2017 r. był bliski zera, a metaanaliza z 2018 r. pokazała efekt mały lub bardzo mały.
  • Kobiety na speed datingu najczęściej wybierały mężczyzn o ok. 25 cm wyższych, ale w realnych parach preferencje wzrostu ujawniają się tylko umiarkowanie.

Pytanie „co działa na kobiety” przyciąga dwa rodzaje odpowiedzi: banały w stylu „bądź sobą” i internetowe teorie, według których liczą się tylko pieniądze i wzrost. Psychologia doboru partnerów ma do powiedzenia coś ciekawszego. Poniżej przechodzimy przez najczęściej cytowane badania, razem z tym, co poszło nie tak przy próbach ich powtórzenia.

Zastrzeżenie na start: te prace opisują średnie w dużych grupach, często studentów z kilku krajów, oceniających zdjęcia albo krótkie opisy. Średnia z tysięcy ankiet nic pewnego nie mówi o kobiecie, z którą właśnie rozmawiasz.

Buss 1989: czego ludzie szukają w partnerze

Punktem wyjścia większości dyskusji jest badanie Davida Bussa opublikowane w „Behavioral and Brain Sciences” w 1989 roku. Ankiety wypełniło 10 047 osób z 37 prób pochodzących z 33 krajów na sześciu kontynentach. Kobiety przypisywały większą wagę niż mężczyźni cechom sygnalizującym zdolność zdobywania zasobów, czyli perspektywom finansowym oraz ambicji i pracowitości. Mężczyźni bardziej niż kobiety cenili młodość i wygląd.

W 2020 roku zespół Kathryn Walter, Daniela Conroy-Beama i Bussa powtórzył to badanie na nowej próbie z 45 krajów (14 399 osób, „Psychological Science”). Różnice płci się utrzymały. Ciekawy dodatek: im większa równość płci w danym kraju, tym mniejsza różnica wieku w parach.

Ważne jest to, czego te liczby nie mówią. Opisują różnicę między płciami w deklaracjach, a nie ranking najważniejszych cech. W zestawieniach preferencji przy związkach długoterminowych obie płcie stawiają wysoko inteligencję, życzliwość i wyrozumiałość. Drugi problem to rozjazd między ankietą a życiem. Paul Eastwick i Eli Finkel (2008) zbadali to w formule speed datingu: uczestnicy deklarowali typowe różnice płci, ale przy realnych spotkaniach atrakcyjność i perspektywy zarobkowe drugiej osoby wiązały się z zainteresowaniem podobnie u kobiet i mężczyzn. Deklarowane przed wydarzeniem ideały nie przewidziały, kto komu się spodobał.

Zobacz:  Jak dbać o wątrobę: zdrowe nawyki dla lepszego życia

Życzliwość, ale skierowana do niej

Skoro życzliwość wypada tak wysoko, warto zapytać: wobec kogo? Aaron Lukaszewski i James Roney opublikowali w 2010 roku w „Evolution and Human Behavior” pracę, której tytuł streszcza wniosek: Kind toward whom? Mate preferences for personality traits are target specific. Preferencje dotyczące cech osobowości partnera zależą od tego, do kogo dane zachowanie jest skierowane. Ogólne hasło „kobiety lubią miłych facetów” jest więc zbyt grube. Liczy się przede wszystkim to, jak traktujesz ją i jej bliskich.

Uzupełnia to eksperyment Daniela Farrelly’ego i współpracowników („Evolutionary Psychology”, 2016). Kobiety oglądały zdjęcia mężczyzn o różnej atrakcyjności z opisami zachowań altruistycznych lub neutralnych. Altruizm podnosił ocenę, zwłaszcza w kontekście związku długoterminowego, a połączenie atrakcyjności i altruizmu dawało więcej niż suma obu cech. Mężczyźni opisani tylko jako altruistyczni wypadali w kontekście długoterminowym lepiej niż ci, którzy byli tylko atrakcyjni.

Z tym wiąże się mit dominacji. Jeffrey Snyder, Lee Kirkpatrick i H. Clark Barrett („Personal Relationships”, 2008) w trzech eksperymentach z udziałem studentek dwóch amerykańskich uczelni rozdzielili dominację (pozycję zdobytą presją) od prestiżu (pozycji przyznawanej za kompetencje). Badane wolały mężczyzn o wysokim prestiżu i niskiej dominacji. Dominacja podnosiła ocenę tylko w kontekście zawodów sportowych i przy krótkich relacjach. Ograniczenie: oceniano pisemne opisy fikcyjnych postaci.

Poczucie humoru: mocny wynik z haczykiem

Eric Bressler i Sigal Balshine z McMaster University („Evolution and Human Behavior”, 2006) pokazywali uczestnikom zdjęcia osób z zabawnymi albo neutralnymi wypowiedziami. Gdy kobiety musiały wybrać partnera, częściej wskazywały mężczyzn zabawnych, choć oceniały ich jednocześnie jako mniej uczciwych i mniej inteligentnych. Efekt dotyczył głównie sytuacji, w której to kobiety oceniały mężczyzn. Humor u kobiet nie zmieniał w porównywalny sposób ocen dokonywanych przez mężczyzn.

Dlaczego dowcip działa? Gil Greengross i Geoffrey Miller („Intelligence”, 2011) sprawdzili zależności między inteligencją, zdolnością tworzenia humoru i powodzeniem w relacjach. Inteligencja ogólna przewidywała lepsze wyniki w zadaniach humorystycznych, a te wiązały się z sukcesem w związkach. Autorzy interpretują humor jako trudny do podrobienia sygnał sprawności umysłowej. To badanie korelacyjne, więc nie dowodzi, że nauczenie się kilku żartów poprawi twoje szanse.

Praktycznie liczy się umiejętność wyłapania czegoś zabawnego w rozmowie i lekkość. Recytowanie wyuczonych tekstów to zupełnie inna umiejętność.

Czerwony kolor: efekt, który się skurczył

To dobry przykład tego, jak efektowne wyniki psychologii potrafią zmaleć przy dokładniejszym sprawdzeniu. Andrew Elliot i Daniela Niesta („Journal of Personality and Social Psychology”, 2008) w pięciu eksperymentach pokazali, że mężczyźni oceniają kobiety na czerwonym tle lub w czerwonym ubraniu jako bardziej atrakcyjne. W 2010 roku Elliot z zespołem opisał w siedmiu eksperymentach analogiczny efekt u kobiet oceniających mężczyzn, tłumacząc go postrzeganiem wyższego statusu („Journal of Experimental Psychology: General”).

Zobacz:  5 badań, które każdy mężczyzna powinien regularnie wykonywać

Potem przyszły replikacje. Gwen Lehmann i Robert Calin-Jageman (2017) powtórzyli jedno z tych badań z oryginalnymi materiałami, rejestrując wcześniej plan analizy. U mężczyzn efekt był bardzo słaby (d = 0,09, 242 osoby), u kobiet bardzo słaby i w przeciwnym kierunku (d = −0,09, 360 osób). Metaanaliza z 2018 roku, której współautorem był sam Elliot, wykazała mały efekt dla mężczyzn oceniających kobiety (d = 0,26) i bardzo mały dla kobiet oceniających mężczyzn (d = 0,13), przy czym w tym drugim przypadku były sygnały zawyżenia wyniku. Efekty wydają się maleć z biegiem lat.

Wniosek dla ciebie: czerwona koszula na randkę raczej ci nie zaszkodzi, ale traktowanie jej jak naukowo potwierdzonego triku to przesada.

Ta historia dobrze pokazuje, jak czytać doniesienia o „naukowych sztuczkach podrywu”. Pierwsze badania w nowym temacie są zwykle małe, a czasopisma chętniej publikują wyniki pozytywne. Dopiero powtórzenia z wcześniej zarejestrowanym planem i metaanalizy pokazują, ile z efektu zostaje. Jeśli ktoś sprzedaje ci trik oparty na jednym eksperymencie sprzed kilkunastu lat, zapytaj, czy ktoś go potem powtórzył.

Zapach i geny MHC: ciekawostka bez praktycznego zastosowania

Słynny „eksperyment z koszulkami” Clausa Wedekinda (Proceedings of the Royal Society B, 1995): studenci nosili tę samą koszulkę przez dwie noce, a studentki oceniały zapach sześciu koszulek. Zapach mężczyzn różniących się od nich genami układu zgodności tkankowej (MHC) oceniały jako przyjemniejszy. U kobiet przyjmujących antykoncepcję hormonalną zależność się odwracała.

Późniejsze badania dały mieszane wyniki. Metaanaliza Jamie Winternitz i współpracowników („Molecular Ecology”, 2017), obejmująca 30 badań na siedmiu gatunkach naczelnych, nie znalazła ogólnej tendencji do wyboru partnerów odmiennych pod względem MHC. U ludzi istotna okazała się słaba preferencja dla partnerów o bardziej zróżnicowanych genach MHC. Siła tych efektów jest niewielka. Jedyny praktyczny wniosek jest banalny: higiena i brak przesady z perfumami.

Wzrost: preferencja realna, ale umiarkowana

Gert Stulp z Uniwersytetu w Groningen poświęcił temu serię prac. W analizie danych ponad 5,7 tys. uczestników speed datingu (128 104 decyzje, „Animal Behaviour”, 2013) kobiety najczęściej wybierały mężczyzn o około 25 cm wyższych od siebie, a mężczyźni kobiety niższe o około 7 cm. Pary dobierały się najczęściej przy różnicy około 19 cm, czyli kompromisie, który nie był optymalny dla żadnej ze stron.

W drugiej pracy (PLoS ONE, 2013) zespół Stulpa porównał rzeczywiste pary z brytyjskiego badania kohortowego z losowym dobieraniem. Potwierdziła się norma „mężczyzna wyższy” i rzadziej spotykane pary, w których mężczyzna jest wyższy o ponad 25 cm, ale autorzy podkreślają, że te efekty są skromne. Preferencje dotyczące wzrostu przekładają się na realne pary tylko umiarkowanie.

Zobacz:  Jak dbać o wątrobę: zdrowe nawyki dla lepszego życia

Co z tego wynika w praktyce

Z tego przeglądu najmocniej bronią się rzeczy, na które masz wpływ:

  • Życzliwość i rzetelność wobec niej to cechy, które obie płcie stawiają wysoko w związkach długoterminowych.
  • Prestiż zbudowany na kompetencjach działa lepiej niż dominacja i presja.
  • Humor ma solidne wsparcie, głównie jako sygnał bystrości.
  • Kolory ubrań i zapach to tło o niewielkim, niepewnym efekcie.
  • Wzrost ma znaczenie statystyczne, lecz w realnych parach słabsze, niż sugerują deklaracje.

Zwróć też uwagę, jak powstaje większość tych danych. Uczestnicy to często studenci, którzy oceniają zdjęcia, krótkie opisy albo koszulki w laboratorium. Takie warunki pozwalają kontrolować zmienne, ale są dalekie od rozmowy przy stoliku, gdzie liczy się wszystko naraz: wygląd, głos, zainteresowanie drugą osobą i to, czy po prostu dobrze się razem czujecie. Badania z realnymi spotkaniami, jak speed dating, wskazują, że na żywo różnice płci w tym, co przyciąga, są mniejsze, niż sugerują ankiety.

I najważniejsze: ankiety słabo przewidują realne wybory. Badania wskazują kierunki, ale nie zastąpią poznania konkretnej osoby.

Źródła:

Share this article
Shareable URL
Prev Post

19 słynnych wypowiedzi, które powinieneś znać

Next Post

Jak regularnie ćwiczyć na siłowni z metodą SMART?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Read next