W pigułce: Trzy klasyczne drinki z prosecco to spritz z gorzkim aperitifem (90 ml prosecco, 60 ml aperitifu, odrobina wody gazowanej), Bellini (100 ml prosecco, 50 ml musu z białych brzoskwiń) i Rossini – ten sam schemat z musem truskawkowym. Wszystkie powstały w Wenecji i okolicach i robi się je w kilka minut.
- Prosecco to włoskie wino musujące z apelacji DOC lub DOCG, robione głównie ze szczepu glera.
- Do drinków najlepiej nadaje się prosecco spumante w wersji brut lub extra dry.
- Spritz wg IBA: 90 ml prosecco, 60 ml słodko-gorzkiego aperitifu, odrobina wody gazowanej, lód i plaster pomarańczy.
- Bellini wg IBA: 100 ml prosecco i 50 ml musu z białych brzoskwiń, podawane w schłodzonym kieliszku flute.
- Rossini to oficjalny wariant Bellini z musem truskawkowym.
- Wszystko powinno być schłodzone, a prosecco wlewane powoli i mieszane minimalnie, żeby nie straciło bąbelków.
Prosecco to jedno z najwdzięczniejszych win do drinków: jest lekkie, owocowe, ma żywe bąbelki i stosunkowo niską cenę, więc nie żal go mieszać. Większość klasycznych koktajli na jego bazie powstała w Wenecji i okolicach, a trzy z nich znajdziesz na oficjalnej liście Międzynarodowego Stowarzyszenia Barmanów (IBA) – bezpośrednio albo jako uznany wariant. Poniżej masz spritz z gorzkim aperitifem, Bellini i Rossini w proporcjach, których używają barmani, plus garść praktycznych uwag, dzięki którym drink wyjdzie lepiej niż ten z przeciętnego ogródka piwnego.
Czym właściwie jest prosecco
Prosecco to włoskie wino białe z chronioną nazwą pochodzenia (DOC lub DOCG), produkowane na dużym obszarze dziewięciu prowincji w regionach Wenecja Euganejska i Friuli-Wenecja Julijska. Nazwa pochodzi od wioski Prosecco w prowincji Triest. Głównym szczepem jest glera – do 2009 roku nazywana po prostu prosecco – a przepisy dopuszczają do 15% innych odmian w kupażu. Od 1 stycznia 2010 roku „prosecco” nie jest już nazwą szczepu, tylko wyłącznie oznaczeniem geograficznym. Wino z glery zrobione poza strefą DOC/DOCG nie może nosić tej nazwy.
W obrębie dużej apelacji DOC są dwie mniejsze strefy DOCG: Conegliano Valdobbiadene Prosecco Superiore na wzgórzach między Conegliano a Valdobbiadene oraz Asolo Prosecco Superiore. Wzgórza Conegliano i Valdobbiadene trafiły w 2019 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Prosecco Superiore jest zawsze winem w pełni musującym. Od 2020 roku przepisy DOC dopuszczają też wersję różową (spumante rosé), w której do glery dodaje się 10–15% pinot nero.
Czym różni się od szampana i jak czytać etykietę
Szampan dojrzewa i przechodzi drugą fermentację w każdej butelce osobno. Prosecco zwykle robi się metodą Charmata–Martinottiego: druga fermentacja zachodzi w dużych stalowych zbiornikach. To tańsze i szybsze, a przy okazji zachowuje świeży, owocowy charakter wina – dlatego prosecco tak dobrze sprawdza się w drinkach z owocami i gorzkimi dodatkami.
Na etykiecie zwróć uwagę na dwie rzeczy. Pierwsza to stopień musowania: spumante ma intensywne, długo utrzymujące się bąbelki, frizzante jest tylko lekko perliste, a tranquillo to wersja niemusująca, rzadko eksportowana. Druga to słodycz według unijnych przepisów dla win musujących:
- Brut – do 12 g cukru resztkowego na litr, najbardziej wytrawne z typowych wersji,
- Extra Dry – 12–17 g/l, mimo nazwy wyczuwalnie łagodniejsze niż brut, przez lata najpopularniejszy styl,
- Dry – 17–32 g/l, wyraźnie słodkawe.
Do drinków najczęściej wybiera się brut albo extra dry, w wersji spumante. Frizzante szybko traci bąbelki po zmieszaniu z dodatkami, a słodsze wersje w połączeniu z owocowym musem łatwo dają efekt ulepku. Brut dobrze równoważy słodycz brzoskwiń i truskawek, extra dry łagodzi goryczkę spritza.
Przepis 1: spritz z gorzkim aperitifem
Spritz to włoski koktajl na bazie wina, pity jako aperitif przed posiłkiem. Składa się z prosecco, wody gazowanej i składnika smakowego – najczęściej pomarańczowego, słodko-gorzkiego aperitifu, choć w różnych miastach używa się innych gorzkich likierów albo amaro. Od 2011 roku spritz jest na liście oficjalnych koktajli IBA.
Historia zaczyna się w XIX wieku, za czasów panowania Habsburgów w Wenecji Euganejskiej. Austriaccy żołnierze, urzędnicy i kupcy uważali miejscowe wina za zbyt mocne i prosili, by „spryskać” je odrobiną wody – stąd nazwa, od niemieckiego spritzen. W latach 20. i 30. XX wieku w Wenecji i Padwie zaczęto dodawać do takiego wina lokalne gorzkie aperitify, a współczesną wersję z prosecco zamiast wina spokojnego ustalono dopiero w latach 70.
Składniki (wg IBA)
- 90 ml prosecco
- 60 ml pomarańczowego, słodko-gorzkiego aperitifu
- odrobina wody gazowanej (sodowej)
- lód
- plaster pomarańczy do dekoracji
Przygotowanie
- Napełnij kieliszek do wina kostkami lodu – sporo, do pełna.
- Wlej prosecco, potem aperitif. Kolejność odwrotna też działa, ale cięższy aperitif wlany na końcu sam częściowo przemiesza się z winem.
- Dopełnij odrobiną wody gazowanej.
- Zamieszaj delikatnie, raz czy dwa, łyżką barową od dołu – mocne mieszanie zabija bąbelki.
- Udekoruj plastrem pomarańczy.
W domowych warunkach często spotkasz prostszą regułę „po jednej trzeciej”: prosecco, gorzki aperitif i woda gazowana w równych częściach. Wychodzi wtedy drink lżejszy i bardziej gorzki. Wersja IBA ma więcej wina i jest pełniejsza w smaku. Tradycyjny wenecki spritz podaje się z dużą zieloną oliwką zamiast pomarańczy – dobór dodatku zależy od użytego aperitifu.
Przepis 2: Bellini z białą brzoskwinią
Bellini wymyślił Giuseppe Cipriani, założyciel słynnego baru w Wenecji, gdzieś między 1934 a 1948 rokiem. Nazwę wziął od weneckiego malarza z XV wieku, Giovanniego Belliniego – różowy kolor drinka przypominał mu barwy z jednego z jego obrazów. Początkowo był to napój sezonowy, podawany tylko wtedy, gdy były świeże brzoskwinie. Całoroczną pozycją stał się dopiero, gdy pojawiła się możliwość dostarczania gotowego musu z białych brzoskwiń. Marynowanie brzoskwiń w winie to zresztą stara włoska tradycja, więc pomysł miał solidne korzenie.
Składniki (wg IBA)
- 100 ml schłodzonego prosecco
- 50 ml musu z białych brzoskwiń
Przygotowanie
- Wlej mus brzoskwiniowy do szklanicy barmańskiej z lodem.
- Dodaj prosecco.
- Zamieszaj delikatnie i przelej do schłodzonego kieliszka typu flute.
Mus zrobisz sam: obierz dojrzałe brzoskwinie (najlepiej białe, bo takich używa oryginalny przepis), usuń pestki i zmiksuj na gładko, a potem przetrzyj przez sitko, żeby pozbyć się włókien. Jeśli owoce są twarde i mało aromatyczne, lepiej sięgnąć po gotowy mus albo mrożone brzoskwinie rozmrożone przed miksowaniem. Bellini nie potrzebuje dekoracji – IBA żadnej nie przewiduje. Wersja z dodatkiem lodu bezpośrednio w kieliszku to już domowa improwizacja, która rozwadnia drink.
Przepis 3: Rossini z truskawkami
Rossini to najpopularniejszy wariant Bellini: zamiast brzoskwiń używa się musu z truskawek. Nazwę zawdzięcza XIX-wiecznemu kompozytorowi Gioachino Rossiniemu. IBA wymienia go jako oficjalną odmianę Bellini, więc przygotowuje się go według tego samego schematu i w tych samych proporcjach.
Składniki
- 100 ml schłodzonego prosecco
- 50 ml świeżego musu z truskawek
- 1 truskawka do dekoracji
Przygotowanie
- Odetnij z jednej truskawki dwa grube plastry i odłóż na bok.
- Pozostałe owoce zmiksuj na gładki mus i przetrzyj przez sitko, żeby pozbyć się pestek.
- Wlej mus do kieliszka typu flute.
- Powoli dopełnij prosecco i nasadź plaster truskawki na brzeg kieliszka.
Truskawki bywają kwaśniejsze od brzoskwiń, więc tu sprawdzi się extra dry zamiast brut. Gdy owoce są poza sezonem i mało słodkie, możesz dodać do musu odrobinę syropu cukrowego – ale zacznij od małej ilości, bo drink łatwo przesłodzić.
Jak podawać drinki z prosecco, żeby nie wyszły płaskie
Wszystkie trzy przepisy są proste, a mimo to łatwo je zepsuć. Większość błędów sprowadza się do utraty bąbelków albo złych proporcji. Kilka zasad, które robią różnicę:
- Schłodź wszystko. Prosecco, mus i kieliszki powinny być zimne. Ciepłe wino po wlaniu na owoce gwałtownie się pieni i szybko traci gaz.
- Wlewaj powoli i po ściance. Prosecco dolewaj do przechylonego kieliszka, tak jak nalewa się piwo – piana nie wykipi, a bąbelki zostaną w drinku.
- Mieszaj minimalnie. Jedno, dwa delikatne ruchy łyżką wystarczą. Shaker przy winie musującym to zły pomysł.
- Otwieraj butelkę tuż przed podaniem. Otwarte prosecco traci świeżość szybciej niż wino spokojne. Jeśli coś zostanie, zamknij butelkę korkiem do win musujących i trzymaj w lodówce.
- Dobierz kieliszek. Spritz podaje się w dużym kieliszku do wina z lodem, Bellini i Rossini w wąskim flute, który dłużej trzyma bąbelki.
Inne warianty, gdy znudzi ci się klasyka
Schemat „mus lub sok owocowy plus prosecco” jest na tyle uniwersalny, że IBA w opisie Bellini wymienia jeszcze dwie odmiany obok Rossini: Puccini, ze świeżym sokiem z mandarynek, i Tintoretto, z sokiem z granatu. Obie robi się dokładnie tak samo jak Bellini.
Blisko spokrewniona jest też mimoza, czyli wino musujące z zimnym sokiem pomarańczowym. Klasycznie robi się ją z szampanem, ale prosecco sprawdza się w niej równie dobrze i wychodzi taniej. Proporcje nie są ustalone na sztywno – najczęściej spotkasz pół na pół, a wersja z dwiema częściami wina na jedną część soku bywa nazywana Buck’s Fizz. Mimoza to typowy drink do późnego śniadania albo na rodzinne uroczystości.
Na koniec rzecz oczywista, ale warta przypomnienia: to nadal alkohol, a lekki smak i bąbelki sprawiają, że drinki z prosecco pije się szybciej, niż się wydaje. Według Światowej Organizacji Zdrowia nie ma poziomu spożycia alkoholu, który byłby całkowicie bezpieczny dla zdrowia, więc traktuj je jako dodatek do spotkania, a nie jego główny punkt.
Źródła:
- Prosecco: apelacje DOC/DOCG, szczep glera, metoda Charmata, stopnie słodyczy — Wikipedia, „Prosecco”
- Historia i warianty spritza — Wikipedia, „Spritz (cocktail)”
- Oficjalny przepis na spritz — International Bartenders Association, „Spritz”
- Oficjalny przepis na Bellini i jego warianty (Rossini, Puccini, Tintoretto) — International Bartenders Association, „Bellini”
- Historia Bellini — Wikipedia, „Bellini (cocktail)”
- Rossini: pochodzenie nazwy i przygotowanie — Wikipedia, „Rossini (cocktail)”
- Mimoza i Buck’s Fizz — Wikipedia, „Mimosa (cocktail)”
- Brak bezpiecznego poziomu spożycia alkoholu — WHO Europe, 2023



