Dlaczego kobiety uprawiają seks? Co pokazało badanie 237 powodów

Zobacz też: Co kobiety myślą o seksie — fakty z badań zamiast zgadywania — rozwijamy tam ten temat z innej strony.

Skąd wzięła się lista 237 powodów

Za badaniem stoją dwie osoby z Uniwersytetu Teksańskiego w Austin: Cindy Meston, psycholożka kliniczna zajmująca się psychofizjologią seksualną, i David Buss, psycholog ewolucyjny. Ich praca „Why Humans Have Sex” ukazała się w 2007 roku w czasopiśmie „Archives of Sexual Behavior”. Dwa lata później ci sami autorzy wydali popularną książkę „Why Women Have Sex”, opartą na tym samym materiale oraz na ponad tysiącu pogłębionych wywiadów z kobietami — i to jej tytuł najczęściej krąży po internecie.

Punkt wyjścia był banalnie prosty. W pierwszym etapie 241 kobiet i 203 mężczyzn w wieku od 17 do 52 lat dostało jedno otwarte polecenie: wypisz wszystkie powody, dla których ty albo ktoś, kogo znasz, uprawiał kiedykolwiek seks. Żadnej gotowej kafeterii odpowiedzi, żadnych podpowiedzi. Zebrało się 715 odpowiedzi. Po sklejeniu tych, które mówiły to samo innymi słowami, została lista 237 osobnych powodów. Z niej powstał kwestionariusz nazwany YSEX?.

Drugi etap to już duża próba: 1549 studentów, w tym 1046 kobiet i 503 mężczyzn, oceniało każdy z 237 powodów na pięciostopniowej skali — od „żadne z moich doświadczeń seksualnych” do „wszystkie moje doświadczenia seksualne”. Kluczowy niuans: nie pytano, który powód brzmi sensownie albo szlachetnie, tylko jak często dany powód faktycznie prowadził daną osobę do seksu. To zmienia charakter danych — dostajemy częstość, a nie deklarację wartości.

Cztery wielkie kategorie, trzynaście podkategorii

Najważniejszym wynikiem nie jest wcale sama liczba 237, tylko to, co się z niej wyłoniło po analizie czynnikowej. Spośród 237 pozycji 142 ułożyły się w cztery duże czynniki, identyczne u kobiet i u mężczyzn, a te rozpadły się na trzynaście podkategorii:

• Fizyczne — redukcja stresu, przyjemność, atrakcyjność fizyczna drugiej osoby, poszukiwanie nowych doświadczeń.
• Emocjonalne — miłość i zaangażowanie oraz ekspresja, czyli wyrażanie uczuć.
• Osiąganie celów — zasoby, status społeczny, zemsta i powody czysto użytkowe.
• Niepewność — podbudowanie samooceny, obowiązek i presja oraz pilnowanie partnera (tzw. mate guarding).

Ta siatka rozbija popularną opozycję „on dla przyjemności, ona dla uczuć”. Motywacje fizyczne i emocjonalne to dwa z czterech czynników, a pozostałe dwa — cele i niepewność — nie mieszczą się w żadnej połówce tego schematu. Seks bywa narzędziem: do rozładowania stresu, do naprawienia relacji po kłótni, do poczucia się atrakcyjnym, do zatrzymania kogoś przy sobie. I to nie jest patologia, tylko normalny rozkład ludzkich motywacji.

Co kobiety wskazywały najczęściej

Czołówka listy jest zaskakująco przyziemna — i w niczym nie przypomina obrazka „kobiety uprawiają seks tylko z miłości”. Dziesięć najczęściej wskazywanych przez kobiety powodów, wraz ze średnią na skali 1–5, wyglądało tak:

• Byłam pociągnięta do tej osoby — 3,89
• Chciałam doświadczyć przyjemności fizycznej — 3,75
• To jest przyjemne — 3,59
• Chciałam okazać tej osobie czułość — 3,58
• Chciałam wyrazić miłość do tej osoby — 3,48
• Byłam podniecona i chciałam rozładowania — 3,30

Dalej w pierwszej dziesiątce: „byłam napalona” (3,11), „to jest zabawne” (3,05), „zdałam sobie sprawę, że jestem zakochana” (2,92) i „poniosło mnie w danej chwili” (2,89). Przyjemność fizyczna i pożądanie stoją więc w kobiecej czołówce wyżej niż deklaracje miłosne, a jedno i drugie mieści się w tej samej pierwszej dziesiątce. Trochę niżej pojawiają się rzeczy, o których rzadko się mówi w poradnikach: „ta osoba dobrze całowała” (2,14), „byliśmy w romantycznej scenerii” (2,39), „ta osoba mnie pieściła” (2,34), „chciałam wypróbować nowe techniki lub pozycje” (2,11), „chciałam poczuć się kochana” (2,11), „ta osoba była inteligentna” (1,91), „miała świetne poczucie humoru” (1,87), „chciałam się pogodzić po kłótni” (1,84).

Dół listy: zemsta, pieniądze i ból głowy

Druga strona medalu jest równie pouczająca. Najrzadziej wskazywane przez kobiety powody skupiły się w pięciu wątkach: chęć skrzywdzenia kogoś, zdobycie zasobów, podbicie statusu społecznego, seks jako środek do zupełnie niezwiązanego celu oraz obowiązek i presja. Konkretnie, z samego dna listy:

• „Chciałam zarazić kogoś chorobą przenoszoną drogą płciową” — 1,02
• „Ktoś zaproponował mi za to pieniądze” — 1,02
• „Chciałam dostać podwyżkę” / „chciałam dostać pracę” / „chciałam awansu” — po 1,03
• „Chciałam poczuć się bliżej Boga” — 1,04
• „Chciałam pozbyć się bólu głowy” — 1,08, „chciałam złagodzić bóle miesiączkowe” — 1,08
• „Chciałam zmienić temat rozmowy” — 1,09

Autorzy dodają jednak zastrzeżenie, które łatwo przeoczyć, a które jest sednem całej pracy: nawet w tak jednorodnej próbie studenckiej przy niemal każdym z 237 powodów znalazły się osoby, które dały mu ocenę najwyższą. Rzadki w skali populacji nie znaczy nieistniejący w skali jednej osoby. Dla kogoś „chciałam poczuć się bliżej Boga” albo „chciałam się na kimś odegrać” było głównym motywem jego życia seksualnego.

Gdzie mężczyźni i kobiety naprawdę się różnią

Tu badanie daje dwa wyniki, które trzeba czytać razem, bo osobno każdy z nich wprowadza w błąd. Pierwszy: podobieństwo jest ogromne. Osiem z dziesięciu i dwadzieścia z dwudziestu pięciu najczęściej wskazywanych powodów było u obu płci takich samych, a numerem jeden w obu grupach było zwykłe „byłem/byłam pociągnięty do tej osoby”.

Drugi: różnice też są. Aż 123 z 237 pozycji, czyli 52 procent, wykazały istotną różnicę między płciami przy bardzo ostrym progu istotności (p < 0,005). Mężczyźni częściej wskazywali powody czysto fizyczne („ta osoba miała pociągające ciało”, „była zbyt seksowna, żeby się oprzeć”), samą okazję („nadarzyła się sposobność”, „ta osoba była dostępna”), status i reputację („chciałem podbić swoją reputację”, „chciałem się pochwalić kolegom”) oraz zdobywanie doświadczenia. I teraz najciekawsze: kobiety przewyższyły mężczyzn tylko przy trzech pozycjach z 237 — „chciałam poczuć się kobieco”, „chciałam wyrazić miłość do tej osoby” i „zdałam sobie sprawę, że jestem zakochana”. W praktyce mężczyźni deklarowali wyższą częstość przy większości pozycji, co autorzy tłumaczą częściowo realnymi różnicami, a częściowo efektem autoprezentacji.

Co z tego wynika praktycznie

Najbardziej użyteczny wniosek z tej pracy jest niewygodny dla wszystkich, którzy szukają jednego klucza: takiego klucza nie ma. Skoro w jednej populacji da się naliczyć 237 powodów i trzynaście osobnych skupisk motywacji, to każde założenie „kobiety chcą X” jest z definicji strzelaniem na oślep. Twoja partnerka może w danym tygodniu mieć ochotę z powodu, który w tabeli stoi na miejscu 40., a nie na pierwszym.

Praktyczny przekład jest krótki. Po pierwsze — pytaj i słuchaj zamiast zgadywać, bo dane pokazują, że rozrzut motywacji jest większy niż różnica między płciami. Po drugie — nie odbieraj rozładowania stresu, ciekawości czy chęci poczucia się atrakcyjną jako czegoś gorszego od „prawdziwych” powodów romantycznych; to sąsiednie gałęzie tej samej taksonomii. Po trzecie — zwróć uwagę na cały czynnik „niepewność”: obowiązek, presja i pilnowanie partnera realnie w tych danych występują. Jeśli w twoim związku seks zaczyna się dziać z tych powodów, to sygnał do rozmowy, a nie powód do dumy z częstotliwości.

Czego to badanie nie mówi

Autorzy sami wymieniają ograniczenia i warto je znać, zanim ktoś zacznie machać tą pracą jak dowodem na wszystko. Badano deklarowane powody, więc motywacje nieuświadomione są poza zasięgiem metody. Część powodów jest społecznie nieakceptowana (zemsta, pieniądze, krzywdzenie kogoś), co niemal na pewno zaniżyło ich wskazania, a powody dobrze widziane — miłość, czułość — mogło zawyżyć. Próba w drugim etapie była bardzo młoda: średnia wieku 19 lat, 96 procent badanych między 18. a 22. rokiem życia. Autorzy wprost piszą, że u trzydziesto- i czterdziestolatków rozkład byłby inny — częściej pojawiłaby się prokreacja, rzadziej status społeczny. I wreszcie: to jedna uczelnia w jednej kulturze, więc pytanie, czy trzynaście skupisk motywacji odtwarza się gdzie indziej, wciąż jest otwarte.

To nie jest więc mapa kobiecej seksualności, tylko pierwsza porządna inwentaryzacja tego, jak bardzo różnorodne bywają powody. I to w zupełności wystarczy, żeby przestać zgadywać.