Uczestnicy, którzy przez 12 tygodni brali codzienne zimne prysznice, zgłosili o 31,3 proc. mniej dni nieobecności w pracy z powodu choroby niż ci, którzy myli się jak dotąd. Wynik pochodzi z analizy trzech szwajcarskich eksperymentów na 719 osobach. Haczyk jest spory: wszystko, co dotyczy chorowania, opiera się na tym, co uczestnicy sami wpisali w kwestionariusze.
Co pokazało badanie
Lena Glaser, psycholożka z Uniwersytetu w Bazylei, w ramach pracy doktorskiej połączyła wyniki trzech eksperymentów prowadzonych w Szwajcarii w latach 2019–2024. W analizie zdrowotnej uwzględniono 719 osób w wieku 18–65 lat, bez poważnych problemów zdrowotnych, które przed badaniem nie brały regularnie zimnych pryszniców. Zadanie brzmiało: myć całe ciało wodą o najniższej temperaturze dostępnej w domowej instalacji, od 2 do 5 minut dziennie. Część ochotników dalej brała zwykłe kąpiele, co dało grupę porównawczą.
Poza absencją w pracy regularni użytkownicy zimnej wody zgłosili o 26 proc. mniej dni, w których czuli się chorzy. Oba wyniki były istotne statystycznie, czyli trudno je wyjaśnić samym przypadkiem — ale oba procenty wyszły z modeli statystycznych uwzględniających m.in. wiek, płeć i okres badania, a nie z prostego policzenia, ilu ludzi zachorowało w każdej grupie. Kwestionariusze pokazały też niewielką, choć istotną poprawę samopoczucia psychicznego. Słabe punkty: żadnej infekcji nie potwierdzono badaniami laboratoryjnymi ani dokumentacją medyczną, a końcowe grupy porównano według tego, jak ludzie faktycznie się zachowywali (za regularnego uznawano kogoś, kto brał zimne prysznice przez co najmniej 70 proc. okresu), nie według pierwotnego losowego przydziału. Analiza jest częścią rozprawy doktorskiej w repozytorium Uniwersytetu w Bazylei, a manuskrypt dopiero zgłoszono do czasopisma naukowego.
Zimny prysznic to nie lodowata kąpiel
Podobny trop pojawił się już w 2016 r., gdy holenderscy naukowcy przebadali ponad 3000 osób kończących ciepły prysznic krótkim strumieniem zimnej wody. Tam absencja w pracy spadła o 29 proc., ale liczba dni, w których uczestnicy czuli się chorzy, nie zmieniła się istotnie. Szwajcarskie wyniki idą o krok dalej, bo obejmują również mniej deklarowanych dni choroby — nadal jednak nie wiadomo, czy stoi za tym silniejszy układ odpornościowy, inne odczuwanie dolegliwości, czy coś jeszcze.
Przeglądy badań nad ekspozycją na zimną wodę pokazują, że efekt zależy od temperatury, czasu ekspozycji i kondycji uczestników. Krótkiego zimnego prysznica nie można utożsamiać z kilkuminutowym zanurzeniem w lodowatej wodzie — to osobne bodźce i osobne dowody.
Co z tego dla ciebie
- Przetrzymaj pierwsze dwa tygodnie albo nie zaczynaj. Właśnie wtedy odnotowano najwięcej rezygnacji; później liczba osób porzucających nawyk malała. Ci, którzy wytrwali, coraz częściej zgłaszali, że po prysznicu czują się pobudzeni i odświeżeni, a satysfakcję dawało im samo pokonanie niechęci.
- Nie traktuj tego jako narzędzia regeneracyjnego. Ogólne samopoczucie fizyczne nie poprawiło się tu istotnie, a przekonującego wpływu na stan skóry nie stwierdzono.
- Pewny efekt jest na rachunku. Według wyliczeń z badania podgrzanie 45 litrów wody z 15 do 40 st. C zabiera około 1,3 kWh. Emisję dwutlenku węgla uczestników oszacowano na ok. 15 kg mniej na osobę w ciągu 12 tygodni, ale to szacunek na przyjętych założeniach, nie odczyt z liczników.
